Creatief denken: anders leren kijken (en wat dit te maken heeft met slim puzzelen)
“Als de hond een croissantje is, moet je hem met rust laten.”
Wat is creatief denken en hoe helpt het je bij het oplossen van complexe raadsels? Creatief denken gaat niet over kunst maken, maar over anders kijken naar wat er al is. In dit artikel legt Susan (founder van Nusindra) uit hoe een opgerolde hond verandert in een croissantje én waarom dit de sleutel is tot het kraken van creatieve denkspellen.
“Als de hond een croissantje is, moet je hem met rust laten.”
Dit zei mijn dochter laatst tegen mij. Ik keek haar in eerste instantie aan met een blik van: huh… wat bazel je nou weer? 😂 Maar toen legde ze het uit. Boef lag helemaal opgerold, met zijn neus bijna tegen zijn kont. En als je er goed naar kijkt, lijkt hij inderdaad verdacht veel op een croissantje. 🥐
Waar ik gewoon een hond zag liggen, zag mijn dochter een croissant. En eigenlijk vond ik dat een prachtig voorbeeld van creatief denken. Niet omdat zij bewust bezig was met creativiteit, maar omdat ze simpelweg op een andere manier naar hetzelfde beeld keek als ik.
Wat is creatief denken precies?
Creatief denken gaat wat mij betreft veel verder dan goed kunnen tekenen, mooie dingen kunnen maken of een creatieve hobby hebben. Het gaat juist over de manier waarop je naar de wereld kijkt. Kun je iets vanuit een ander perspectief bekijken? Kun je verbanden leggen tussen dingen die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben? En kun je jezelf toestaan om niet direct voor de meest voor de hand liggende oplossing te kiezen?
Mijn dochter stelde zichzelf waarschijnlijk helemaal niet bewust de vraag wat er allemaal mogelijk was met een opgerolde hond. Ze zag gewoon wat ze zag. Haar hersenen maakten een verbinding tussen de vorm van Boef en de vorm van een croissant. Ik zag een hond, zij zag een croissant. Hetzelfde beeld, een compleet andere interpretatie.
Creatief denken betekent soms: kijken naar wat iets óók kan zijn
Dat vind ik misschien wel het leukste aan creatief denken. Je kijkt niet alleen naar wat iets is, maar ook naar wat het zou kunnen zijn.
Een vorm kan bijvoorbeeld ineens op een letter lijken. Een schaduw kan een aanwijzing bevatten. Een patroon kan meer betekenen dan alleen een mooi patroon. En een voorwerp dat op het eerste gezicht totaal niets met je probleem te maken heeft, kan ineens precies de oplossing bevatten waar je naar op zoek was.
En daar komt voor mij de link met puzzels om de hoek kijken.
Waarom creatief denken zo belangrijk is bij puzzelen
Wanneer je een puzzel oplost, heb je vaak een combinatie nodig van logisch én creatief denken. Je moet informatie kunnen ordenen, verbanden kunnen leggen en logisch kunnen redeneren. Maar soms kom je op een punt waarop je met alleen logisch nadenken niet verder komt.
Dan moet je anders gaan kijken.
Misschien zie je een afbeelding en denk je: dit is gewoon een afbeelding. Misschien ligt er een voorwerp waarvan je denkt dat het alleen maar decoratie is. Of je hebt een reeks cijfers voor je waarvan je ervan uitgaat dat je er een rekensom mee moet maken.
Maar wat als je uitgangspunt verkeerd is?
Wat als je de afbeelding moet draaien? Wat als je naar de vorm moet kijken in plaats van naar wat erop staat? Wat als die cijfers helemaal geen cijfers zijn, maar onderdeel van een patroon? En wat als dat voorwerp waar je al twintig minuten overheen kijkt juist de aanwijzing bevat die je nodig hebt?
Op zo'n moment helpt het enorm als je jezelf kunt toestaan om even van je oorspronkelijke gedachte af te stappen.
Je hoeft niet van jezelf een creatief type te zijn
Misschien denk je nu: leuk verhaal, maar ik ben helemaal niet creatief.
Dat kan natuurlijk. Maar misschien ben je creatiever dan je denkt. Creativiteit ziet er namelijk niet bij iedereen hetzelfde uit.
De één ziet razendsnel patronen. De ander is goed in het leggen van verbanden. Weer iemand anders komt altijd met oplossingen waar niemand anders aan gedacht heeft. En sommige mensen zijn juist heel goed in het stellen van vragen waardoor een probleem ineens vanuit een compleet ander perspectief bekeken wordt.
Dat zijn allemaal vormen van creatief denken.
Je hoeft dus niet degene te zijn die tijdens een brainstorm meteen twintig briljante ideeën op een whiteboard schrijft. Misschien zit jouw kracht juist in het zien van dat ene detail dat iedereen over het hoofd heeft gezien.
Kun je creatief denken leren en trainen?
Gelukkig wel. Hoewel sommige mensen van nature sterker zijn in associëren en verbanden leggen, kun je jezelf trainen om anders te kijken.
Een leuke oefening is om jezelf regelmatig af te vragen waar iets nog meer op lijkt. Kijk bijvoorbeeld eens naar een wolk, een vlek op de muur of een willekeurige vorm. Wat zie jij erin? En als je niets ziet, kun je dan bewust iets anders bedenken?
Je kunt ook oefenen met alledaagse voorwerpen. Pak bijvoorbeeld een paperclip en probeer zoveel mogelijk andere toepassingen te bedenken. Niet alleen waarvoor de paperclip bedoeld is, maar waarvoor je hem nog meer zou kunnen gebruiken.
Het doel is niet om het perfecte antwoord te vinden. Het doel is om je hersenen eraan te laten wennen dat er vaak meer dan één mogelijkheid is.
En precies daarom vind ik creatieve puzzels zo leuk
Bij Nusindra wil ik dat gevoel van ontdekken en anders kijken terugbrengen in puzzels en interactieve spellen. Niet alleen maar een rekensom oplossen omdat er nu eenmaal een getal voor je neus ligt, maar jezelf afvragen waarom dat getal daar eigenlijk staat. Niet alleen een afbeelding bekijken, maar ontdekken of er misschien iets anders in verstopt zit.
Want een goede puzzel geeft je soms dat heerlijke moment waarop ineens het kwartje valt.
Oooooh… natuurlijk!
Dat moment waarop je terugkijkt en denkt: hoe heb ik dit in vredesnaam niet eerder gezien? 😂
En juist die combinatie van logisch nadenken, nieuwsgierig blijven en creatief kijken maakt puzzelen voor mij zo leuk.
Zelf je creatieve brein op de proef stellen?
Wil je ontdekken hoe scherp jij en je vrienden, collega's of klasgenoten echt kijken? Bekijk onze verhalende denkspellen en erfgoedmysteries en ervaar zelf het 'Oooooh... natuurlijk!'-moment.
Dus… zie jij een croissantje?
De volgende keer dat je ergens naar kijkt, probeer dan eens niet direct te bedenken wat iets is. Vraag jezelf eens af wat het nog meer kan zijn.
Misschien zie je een gezicht in een wolk. Een dier in een vlek. Een letter in een bepaalde vorm. Of misschien zie je, net als mijn dochter, gewoon een croissant in een opgerolde hond. 😂🥐
Want soms zit de oplossing niet verstopt in wat je ziet, maar in hoe je kijkt.
En misschien is dat wel precies waarom sommige mensen een puzzel binnen vijf minuten oplossen en anderen twintig minuten naar hetzelfde stukje informatie zitten te staren.
Niet omdat de één slimmer is dan de ander.
Maar omdat de één op dat moment nét even anders kijkt.
